Tüplerin açıklığı nasıl kontrol edilir: HSG, HyCoSy, işlem nasıl olur, ne kadar ağrır ve sonuç ne anlatır

Bu inceleme neden istenir

Bu inceleme özellikle gebelik iyi zamanlanmış ilişkilere rağmen oluşmadığında, daha önce enfeksiyon veya ameliyat öyküsü varsa ya da bir sonraki tedavi adımı planlanacaksa yararlıdır. Yani bu, gereksiz bir ek kontrol değil, hedefe yönelik bir incelemedir.

• düzenli korunmasız ilişkiye rağmen uzun süredir gebelik oluşmuyorsa
• geçirilmiş pelvik inflamasyon veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar varsa
• endometriozis, yapışıklıklar veya pelvik ameliyat öyküsü varsa
• IUI, IVF ya da başka bir tedavi seçeneği düşünülüyorsa
• tubal faktörün olası olup olmadığını anlamak isteniyorsa

İnceleme, öykü ve bulgulara göre seçilir ve diğer değerlendirmelerle birlikte planlanır. ASRM, tüplerin açıklığını doğurganlık incelemesinin bir bileşeni olarak ele alır; yumurtlamanın ve gerektiğinde sperm analizinin değerlendirilmesi de buna eşlik eder. ASRM: kadınlarda infertilite değerlendirmesi

HSG ve HyCoSy: tek cümlede fark

HSG kontrast maddeyle yapılan röntgen incelemesidir; HyCoSy ise kontrastlı ultrason incelemesidir. İkisi de geçişin açık olup olmadığını gösterir. HSG düşük doz X ışını kullanır; HyCoSy X ışını kullanmaz.

Her iki yöntem de değerlendirme için uygun olabilir. Sonucun ne kadar iyi yorumlanabildiği ve işlemin nasıl hissedildiği; teknik, kullanılan kontrast madde ve ekibin deneyimi gibi etkenlere bağlıdır. Bu nedenle bir yöntemin herkes için daha doğru veya daha az ağrılı olacağı söylenemez.

Hangi durumda HSG veya HyCoSy daha uygun olabilir?

HyCoSy, açıklığın ultrasonla ve X ışını olmadan incelenmesi istendiğinde uygun olabilir. HSG, tüplerin seyri ve şekli hakkında ek radyolojik bilgi verebilir. Seçim; araştırılan soruya, olası sakıncalara ve merkezin deneyimine bağlıdır.

• radyasyondan kaçınmak isteniyorsa HyCoSy sık tercih edilir.
• radyolojik görüntü daha önemliyse HSG yararlı olabilir.
• sonuç net değilse bazen diğer yöntemle tamamlanır.
• seçim, merkezin hangi yöntemde daha deneyimli olduğuna da bağlıdır.

Yani en iyi yöntem herkes için aynı değildir; soruya, öyküye ve işlemin yapıldığı yere uyan yöntemdir.

HSG nasıl yapılır

HSG sırasında ince bir kateter rahim ağzından rahim içine yerleştirilir. Sonra kontrast madde verilir ve eş zamanlı röntgen çekilir. Böylece ekibin kontrastın tüpleri doldurup doldurmadığını ve karın içine geçip geçmediğini görmesi sağlanır.

İşlem genellikle kanama bittikten sonra ve beklenen yumurtlamadan önce planlanır. Önce gebelik ve aktif pelvik enfeksiyon dışlanmalıdır. Bilinen kontrast madde alerjilerinizi de bildirin. Randevu öncesinde gebelik testi ve korunma için hangi kurallara uymanız gerektiğini sorun. ACR ve RSNA RadiologyInfo: HSG, hazırlık ve riskler

• kısa görüşme ve gebeliğin dışlanması
• jinekolojik muayeneye benzer pozisyon
• kateterin rahim ağzından yerleştirilmesi
• kontrastın yavaş verilmesi
• doldurma ve geçiş sırasında birkaç röntgen çekimi
• kısa gözlem ve sonra genellikle eve dönüş

Bulgulara göre her iki tüpün açık olup olmadığı, sadece birinin açık olup olmadığı ya da kontrastın belirli bir noktada durup durmadığı anlaşılabilir. Rahim boşluğu farklı görünüyorsa bu da çoğu zaman fark edilir.

HyCoSy nasıl yapılır

HyCoSy benzer şekilde yapılır, ancak görüntüleme röntgenle değil ultrasonla sağlanır. Küçük bir kateter üzerinden rahme kontrast ya da köpük verilir. Sonra vajinal ultrasonla sıvının tüplerden geçip geçmediği takip edilir.

Donanıma göre işlem kadın doğum muayenehanesinde veya üreme tedavisi merkezinde yapılabilir. Burada da zaman genellikle adet sonrası ve beklenen yumurtlama öncesidir. Öncesinde gebelik dışlanmalıdır.

• işlem öncesi ultrason kontrolü
• rahim ağzından küçük kateter yerleştirilmesi
• kontrastın ultrason eşliğinde verilmesi
• sıvının tüplerden geçip geçmediğinin izlenmesi
• kısa bitiş ve sonra çoğu zaman normal günlük yaşama dönüş

HyCoSy sırasında da basınç veya kramp olabilir. Röntgen yerine ultrason kullanılması işlemi kendiliğinden ağrısız yapmaz. Süreci ve ağrıyı azaltma seçeneklerini önceden sorun.

İşlem sırasında neler hissedilebilir

Deneyim kişiden kişiye değişir. Bazıları sadece baskı ya da kısa bir çekilme hisseder, bazıları daha belirgin kramplar yaşar. Sadece yöntem değil, tüplerin durumu, rahim ağzı ve vücudun rahim içine verilen sıvıya verdiği yanıt da önemlidir.

Tipik şikayetler alt karında ağrı, kısa kramp tarzı sancılar, baskı hissi ya da hafif rahatsızlıktır. Bazen kısa bir vazovagal reaksiyon ya da işlem sonrası hafif kanama olabilir. Rahatsız edici olsa da genellikle kısa sürer.

HSG veya HyCoSy sırasında ne kadar ağrı hissedeceğinizi önceden kesin olarak bilmek mümkün değildir. Her iki yöntemde de süreç ve ağrı kontrolü hakkında yeterli bilgi önemlidir. Şiddetli ağrıyı hemen bildirin; ekip duruma müdahale edebilir veya işlemi durdurabilir.

HSG veya HyCoSy için nasıl hazırlanılır

Daha sakin bir süreç çoğu zaman işlem gününden önce başlar. Kişi ne olacağını bilirse, işlem genelde daha hafif hissedilir. En önemli nokta, erken gebeliği kaçırmamak ve görüntülerin güvenilir olması için döngüde doğru zamandır.

• randevuyu döngünün ilk yarısına, genellikle adet sonrası ve yumurtlama öncesine alın
• önceden gebelik testi ya da başka bir gebelik dışlama yöntemi gerekip gerekmediğini sorun
• ağrı kesici alıp alamayacağınızı merkezle önceden konuşun
• enfeksiyon, ateş ya da olağandışı akıntı varsa önce değerlendirme isteyin
• işlem sonrası biraz kontrast veya kan gelebileceği için ped ya da günlük ped alın
• ağrı, süre ve sonuçla ilgili sorularınızı not edin

Eğer bir sperm analizi zaten varsa veya paralel olarak planlanıyorsa, bunu tüp incelemesiyle birlikte değerlendirmek mantıklıdır. Böylece sonraki adım tek bir sonuca değil, genel tabloya göre belirlenir. Bununla ilgili sperm analizi ve doğurganlık yazısına da bakabilirsiniz.

Ağrı için ne yardımcı olabilir

Ağrıyı azaltmaya ilişkin kanıtlar bütün ayrıntılarda güçlü değildir, ancak bazı pratik noktalar önem taşır. İnce bir kateter, sakin bir süreç ve iyi teknik yardımcı olabilir. Araştırmalarda lokal anestezi, kontrast maddede uyarlamalar ve sıcaklık farkları da incelenmiştir.

Beklentilerin gerçekçi olması önemlidir: her yöntem herkeste aynı şekilde işe yaramaz. Bazı kişiler iyi hazırlık ve sakin teknikle neredeyse sadece baskı hisseder, bazıları ise iyi koşullarda bile daha hassastır. Bu yüzden işlem öncesi konuşma çok değerlidir.

• önceden ağrı kesici alıp alamayacağınızı sorun
• işlemin nasıl ilerleyeceğini ve ne kadar süreceğini öğrenin
• jinekolojik işlemlerde kolayca vazovagal reaksiyonunuz oluyorsa ekibe söyleyin
• işlemi şiddetli alt karın ağrısı dönemine denk getirmeyin
• işlem sonrası hemen koşmak zorunda kalmamak için zaman ayırın

Merkez ağrıyı ciddiye aldığını ve gerekirse işlemi durdurabileceğini söylüyorsa bu iyi bir işarettir. İyi tanı, yalnızca doğru değil, aynı zamanda saygılı bir süreçtir.

İşlem neyi gösterir, neyi göstermez

İnceleme esas olarak tek bir soruyu yanıtlar: Sıvı geçiyor mu? Böylece en az bir tüpün açık görünüp görünmediği veya tıkanıklık şüphesi olup olmadığı anlaşılabilir. Ancak geçişin açık olması, tüpün bütün işlevlerinin normal olduğunu kanıtlamaz.

• görülebilir bir geçiş olup olmadığını gösterir
• tek taraflı ya da çift taraflı tıkanıklığa işaret edebilir
• tüpte sıvı birikimini gösterebilir
• rahim boşluğu hakkında da fikir verebilir
• yumurtlama, yumurta kalitesi ya da sperm analizi hakkında kesin bilgi vermez

Tüpler açık olsa da örneğin yumurtlama olmuyorsa, sperm parametreleri anormalse veya başka bir neden ön plandaysa gebelik oluşmayabilir. Buna karşılık geçici spazm veya kateterin konumu yalancı tıkanıklık görüntüsü yaratabilir. ASRM özellikle rahime yakın iki taraflı tıkanıklık görünümünde ileri değerlendirme gerektiğini vurgular. ASRM: açıklık incelemesinin sınırları

Anormal sonuçlar ne anlama gelebilir

Kontrast geçmezse ya da sadece bir taraftan geçerse birçok kişi hemen kalıcı tıkanıklık düşünür. Bu doğru olabilir, ama şart değildir. Özellikle rahime yakın bir daralma, spazm, mukus tıkacı ya da işlemin tekniği nedeniyle tıkanıklık gibi görünebilir.

Anormal sonuç, öykü ve incelemenin tekniğiyle birlikte yorumlanmalıdır. Geçici spazm veya kateter konumu tıkanıklığı taklit edebilir; özellikle rahime yakın iki taraflı tıkanıklık görünümü ek inceleme gerektirebilir. Bundan her HSG veya HyCoSy işleminin tedavi edici bir yıkama etkisi olduğu sonucu çıkarılamaz.

• tek taraflı açıklık, yalnızca bir tüp açık görünüyorsa
• çift taraflı tıkanıklık, kontrastın karın boşluğuna geçtiği görülmüyorsa
• hidrosalpinks bulgusu, tüp sıvıyla dolu ve geniş görünüyorsa
• yapışıklık ya da distal darlık şüphesi, akış duruyorsa
• işlevsel blokaj olasılığı, geçiş yalnızca belirli koşullarda olmuyorsa

Hidrosalpinks özellikle önemlidir; çünkü sıvıyla dolu tüp sonraki infertilite tedavisini etkileyebilir. Genel tabloya göre çoğu zaman ileri değerlendirme, tedavi ya da farklı bir strateji konuşulur.

Ekibin özellikle önem verdiği bulgular

Her sapma aynı ağırlıkta değildir. Bazı bulgular geçici teknik sorunu düşündürürken, bazıları doğrudan üreme açısından önemli yapısal bir nedene işaret eder.

• Rahime yakın darlık, bazen işlevsel ya da mukusla ilişkili olabilir.
• Uç kısımdaki tıkanıklıklar ya da yapışıklıklar daha çok gerçek anatomik kısıtlanmayı düşündürür.
• Hidrosalpinks, sıvıyla dolu tüpün sonraki infertilite tedavisinin başarı şansını azaltabileceği için önemlidir.
• Rahim boşluğunun belirsiz görünmesi, polip, miyom ya da yapışıklıkların ayrıca değerlendirilmesini gerektirir.
• Tekrar eden belirsiz bulgular, ilk test teknik açıdan net değerlendirilemediyse önemlidir.

Gri alan ya da anormal sonuçta öykü çok önemlidir. Geçirilmiş enfeksiyonlar, ameliyatlar, endometriozis veya bilinen yapışıklıklar sonucun anlamını ciddi biçimde değiştirir.

Sonuç ne kadar güvenilir

Kısa cevap: oldukça iyi, ama mükemmel değil. HSG ve HyCoSy, tüp açıklığını değerlendirmede yararlıdır. Ancak tüm infertilite nedenlerini kapsayan tam bir inceleme değildir. Doğruluk, merkezin deneyimine ve görüntü kalitesine de bağlıdır.

Bu yöntemler öncelikle açıklığı değerlendirir, tüplerin tüm işlevini değil. HyCoSy için ultrason tekniğindeki deneyim önemlidir. Tek bir bulgu; öykü, ultrason, adet döngüsü, sperm analizi ve gerekirse başka incelemelerden oluşan genel değerlendirmenin yerini tutmaz.

Pratikte bu, iyi sonucun bir sonraki adımı netleştirdiği, belirsiz ya da anormal sonucun ise nereye bakılması gerektiğini gösterdiği anlamına gelir.

İşlemden sonra genellikle ne olur

Sonuç çoğu zaman incelemenin sonu değildir. Genellikle sonraki kararın başlangıç noktası olur. Bulgulara göre birkaç mantıklı yol vardır.

• normal açıklık varsa diğer nedenler, örneğin yumurtlama, sperm veya rahim araştırılır
• tek taraflı açıklıkta, zamanlama, IUI veya başka bir yaklaşım sürdürülüp sürdürülmeyeceği kişiye göre değerlendirilir
• çift taraflı tıkanıklık ya da hidrosalpinks varsa ileri inceleme veya doğrudan tedavi planlanır
• belirsiz sonuçta tekrar, başka görüntüleme ya da hedefe yönelik cerrahi değerlendirme gerekebilir

Tüpler açık görünse de gebelik yine de olmuyorsa, tüm üreme yolunu sistemli şekilde değerlendirmek faydalıdır. O zaman yumurtlama, sperm analizi ve IUI ya da IVF sorusu yeniden öne çıkar.

İşlem ne zaman ertelenir veya tamamlanır

İşlem her durumda hemen yapılmamalıdır. Önce başka bir şeyin netleştirilmesi ya da zamanın değiştirilmesi gereken durumlar vardır.

• gebelik şüphesi varsa
• akut enfeksiyon veya iltihap bulguları varsa
• kanama çok fazlaysa ve görüntüleme zorlaşıyorsa
• işlem döngü içinde çok geç bir zamana denk gelecekse
• öykü başka bir incelemeyi daha çok düşündürüyorsa

Bazen belirsiz HSG veya HyCoSy sonrasında daha ayrıntılı ultrason, histeroskopi, laparoskopi ya da IUI mi IVF mi daha uygun olur diye doğrudan konuşma gerekir. Yumurtlama da belirsizse, yumurtlama ve doğurgan günler yazısı da yardımcı olabilir.

Randevudan önce bilmeniz iyi olur

Birçok kişi en çok ağrıdan korkar. Bu nedenle merkezin rahatsızlığı nasıl ele aldığını ve sizin neleri hazırlayabileceğinizi önceden netleştirmek faydalıdır. İyi merkezler süreci sakin biçimde anlatır ve beklenenden fazla ağrı olursa ne zaman haber vermeniz gerektiğini söyler.

• döngüde en uygun zamanı sorun
• önceden ağrı kesici alıp alamayacağınızı sorun
• işlemin yaklaşık ne kadar sürdüğünü sorun
• sonucu ne zaman alacağınızı sorun
• anormal sonuçta sonraki adımın ne olacağını sorun

Eğer tüplerle ilgili bir sorun olabileceğini zaten biliyorsanız, sonraki adımı işlemi beklemeden düşünmek iyi olur. Böylece tanı tek başına bir test olmaktan çıkıp net bir planın parçası olur.

Sonuç

Tüplerin açıklığını kontrol etmek gereksiz bir ek işlem değildir; çoğu zaman infertilite değerlendirmesinin merkezinde yer alır. HSG ve HyCoSy, tüp yolunun açık görünüp görünmediği sorusuna cevap verir, ama doğurganlığın tüm hikâyesini anlatmaz. İşlemin nasıl yapıldığını, ne kadar ağrıyabileceğini ve sonucun neyi gösterip neyi göstermediğini bilen biri, bulguyu çok daha sakin ve gerçekçi biçimde anlayabilir.