Doğum sonrası yüksek tansiyon neden hâlâ önemlidir
Birçok kişi preeklampsiyi önce gebelikle ilişkilendirir. Oysa gebelikte her şey normal görünse bile doğumdan sonra da ortaya çıkabilir. Lohusalık, sıvı dengesi, dolaşım ve hormonların hızla değiştiği bir dönemdir.
Doğum sonrası preeklampsi çoğu zaman ilk günlerde ortaya çıkar, ancak sonraki haftalarda da başlayabilir. ACOG: doğumdan sonra takip edilmesi gereken 3 durum
Bu yüzden net bir yaklaşım gerekir: belirtileri ciddiye almak, tansiyonu sakin ve karşılaştırılabilir şekilde ölçmek ve uyarı işaretlerinde beklememek.
Hangi tansiyon değerleri ciddiye alınmalıdır
Lohusalıkta genellikle iki soru öne çıkar: Tansiyon tekrarlayan biçimde yüksek mi ve bunun arkasında stres, uykusuzluk ya da gerginlikten fazlası mı var. Tekil yükselişler, benzer koşullarda tekrarlanan ölçümler kadar anlamlı değildir.
Değerler için pratik yönlendirme
- Tekrarlayan olarak yaklaşık 140/90 mmHg: kısa sürede tıbbi olarak değerlendirilmelidir
- Yaklaşık 160/110 mmHg: beklemeyin, hızlı yardım alın
- Şiddetli şikayetler varsa yalnızca sayı değil, genel durum önemlidir
Değerleriniz tekrar tekrar yaklaşık 140/90 mmHg ise bunun tıbbi olarak değerlendirilmesi gerekir, çünkü artık yalnızca günlük bir dalgalanmadan değil, gebelikle ilişkili olası hipertansif bir sorundan söz edilir.
Hangi belirtiler doğum sonrası preeklampsiyi düşündürür
Yüksek tansiyon her zaman hemen belirgin şikayet yapmaz. Bu yüzden sorun sinsi olabilir: Kendinizi hâlâ nispeten iyi hissediyor olabilirsiniz ama artık doktorun değerlendirmesi gereken değerler ya da belirtiler başlamış olabilir.
Tipik uyarı işaretleri
- Yeni başlayan, alışılmadık ya da dinlenmeyle geçmeyen şiddetli baş ağrısı
- Gözde uçuşmalar, ışık çakmaları, bulanık görme ya da görme alanında kayıp gibi görme bozuklukları
- Nefes darlığı, göğüste baskı hissi ya da hafif eforla bile hava açlığı
- Özellikle sağ tarafta üst karın ağrısı ya da şiddetli bulantı ve kusma
- Yüzde veya ellerde belirgin şişlik
- Yeni gelişen kafa karışıklığı, belirgin huzursuzluk ya da nörolojik bulgular
NHS de preeklampsinin doğumdan sonra başlayabileceğini ve tipik belirtilerin çoğu zaman tansiyon yükselmesi ve organ bulguları ile ilişkili olduğunu açıklar. NHS: preeklampsi belirtileri
Ne zaman acil durumdur
Acil durumda aramak istememenin veya zamanın uygun olmamasının önemi yoktur. Görüntü alarm veriyorsa, hemen yardım almak daha güvenli yoldur.
Şu durumlarda hemen yardım al
- Yaklaşık 160/110 mmHg veya daha yüksek tansiyon
- Görme bozukluğu ile birlikte şiddetli baş ağrısı
- Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma ya da nöbet
- Yeni başlayan belirgin kafa karışıklığı veya nörolojik bulgular
CDC, doğum sonrası dönem için bu acil uyarı işaretlerini çok net özetler. CDC: anne için acil uyarı işaretleri
Evde tansiyonu doğru şekilde nasıl ölçersin
Pek çok ölçüm stres, yataktan kalkar kalkmaz ölçme ya da hareket halindeyken ölçme nedeniyle hatalı olur. Lohusalıkta sürdürebileceğin sakin ve tekrar edilebilir bir düzen daha iyidir.
Basit ölçüm protokolü
- Kısa bir dinlenmeden sonra ölç, merdiven çıkmadan, yük taşımadan ya da koşturmadan hemen sonra değil
- Üst kol manşeti kullan ve kolu kalp hizasında tut
- Arka arkaya iki ölçüm yap, ortalamasını kaydet
- Mümkünse her zaman benzer koşullarda ölç
- Sadece sayıyı değil, belirtileri de not et
Bilek cihazı kullanıyorsan vücut pozisyonu daha da önemlidir. Emin değilsen bir kez klinikte karşılaştırma yaptırmak faydalıdır.
Kimler daha yakından izlenmelidir
Doğum sonrası hipertansiyon herkeste görülebilir. Ancak bazı etkenler sorun yaşama ihtimalini ya da daha sıkı takip gereksinimini artırır.
Sık görülen risk faktörleri
- Gebelikte preeklampsi veya yüksek tansiyon
- Gebelikten önce var olan kronik hipertansiyon
- Böbrek hastalıkları
- Diyabet
- Çoğul gebelik
Gebelikte ağır bir hipertansif durum nedeniyle taburcu edildiysen, taburcu sonrası erken kontrol özellikle önemlidir. Uygulamada bu çoğu zaman ilk birkaç gün içinde başlar.
Lohusalıkta neleri küçümsememelisin
Yüksek tansiyon veya preeklampsi şüphesi varsa bazı refleksler faydadan çok zarar verir. Amaç korkutmak değil, tipik değerlendirme hatalarını önlemektir.
Yaygın tuzaklar
- Belirtileri yorgunluk, uykusuzluk ya da strese bağlı baş ağrısı diye geçiştirmek
- Sadece şişliğe odaklanıp baş ağrısını görmezden gelmek
- Yapılandırılmış ölçüm yerine sürekli gergin halde ölçüm yapmak
- Kendini biraz iyi hisseder hissetmez ilaçları kendi başına kesmek
Lohusalıkta aynı anda lohusa sancıları, lohusa akıntısı ya da yeni bir sezaryen ile uğraşıyorsan, toplam yük hızla artabilir. Tam da bu noktada tahmin yürütmek yerine net bir tıbbi değerlendirme yardımcı olur.
Doğum sonrası yüksek tansiyon hakkında mitler ve gerçekler
- Mit: Preeklampsi yalnızca gebelikte tehlikelidir. Gerçek: Doğumdan sonra da ortaya çıkabilir ve lohusalıkta hızla kötüleşebilir.
- Mit: Yüksek tansiyon hemen her zaman belirgin şikayet yapar. Gerçek: Kişi kendini dramatik biçimde farklı hissetmeden de tansiyon tehlikeli derecede yüksek olabilir.
- Mit: Doğum sonrası baş ağrıları çoğu zaman sadece uykusuzluktandır. Gerçek: Uzun süren şiddetli baş ağrısı, tansiyon ve görme bozukluklarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
- Mit: Bebeğe bakabiliyorsam ciddi hasta olamam. Gerçek: Uyarı işaretleri tam da lohusalıkta çoğu zaman geç fark edilir.
Daha fazlasını oku
Sonuç
Doğum sonrası yüksek tansiyon önemsiz bir konu değildir. Tekrarlayan yüksek değerler, şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, nefes darlığı veya üst karın ağrısı hızlıca değerlendirilmelidir. Bir şey kötüye gidiyorsa, erken tepki vermek beklemekten daha güvenlidir.
