Adet gördüğünüz hâlde hamile misiniz? Gebelikte kanamayı doğru değerlendirmek

Kanama olduğunda nereye başvurmalısınız?

En önemli soru kanamanın adının ne olduğu değil, ne kadar hızlı değerlendirilmen gerektiğidir. Sağlık Bakanlığı 112 Acil Sağlık Hizmetlerinin günün 24 saati acil hastalık ve yaralanmalarda kullanılabildiğini belirtir.

Hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun

Çok yoğun kanama, şiddetli ya da belirgin biçimde tek taraflı ağrı, bayılma, ciddi baş dönmesi, soğuk terleme, nefes darlığı, belirgin güçsüzlük, omuz ucunda ağrı veya kanamayla birlikte su gelmesi varsa hemen yardım isteyin. Kendinizi bayılacak gibi veya dengesiz hissediyorsanız araç kullanmayın.

Aynı gün tıbbi değerlendirme al

Artan ya da tekrarlayan kanama, ateş, kötü kokulu akıntı, ağrı veya pozitif gebelik testiyle birlikte kanama kısa sürede değerlendirilmelidir. Kadın doğum polikliniğine, aile hekimine, sizi izleyen hastaneye ya da uygun acil kadın doğum birimine başvurun.

Hafif kanamayı da gecikmeden bildirin

Ağrısız, az miktarda kahverengi ya da pembe lekelenmeyi de bildirin. Sağlık çalışanı gebelik haftası, öykü ve kanamanın seyrine göre aynı gün muayene mi yoksa planlı kontrol mü gerektiğine karar verir.

Adet gördüğünüz hâlde hamile olmak aslında ne anlama gelebilir?

Bu soru çoğu zaman üç farklı durumu bir araya getirir. Bunları ayırmak yanlış bir sonuca varmayı önler:

1. Kanama olduğunda zaten gebeydin ve bunu adet sandın. Bu gerçek adet değil, başka bir nedene bağlı gebelik kanamasıydı.
2. Son kanama gerçekten adetti, fakat döllenme daha sonra oldu. Geç ya da beklenmeyen yumurtlama zaman çizelgesini kafa karıştırıcı gösterebilir.
3. Çok erken bir gebelik başladı ve sonra sona erdi. Biyokimyasal gebelikte test kısa süre pozitif olabilir; ardından geciken veya daha yoğun bir kanama başlayabilir.

Henüz gebe olup olmadığınızdan emin değilseniz Hamile miyim? yazısı test zamanını açıklar. Ağrı, baygınlık hissi veya başka uyarı belirtileri varsa ev testinin sonucundan bağımsız olarak yardım alın.

Gebelikte gerçek adet neden olmaz?

Menstrüel döngüde gebelik oluşmadığında rahim iç tabakası dökülerek adet kanamasını oluşturur. Yerleşmeden sonra insan koryonik gonadotropini, yani hCG, başlangıçta hormon üretimini destekler. Rahim iç tabakası gebelik için korunur ve değişmeye devam eder. Bu nedenle döngüsel adet durur.

Tekrarlayan veya neredeyse her ay ortaya çıkan kanama da gebelikte adet değildir. Beklenen tarihle çakışabilir ya da aynı kaynak yeniden kanayabilir. Miktar, gebelik haftası, belirtiler ve risk değişebileceği için her yeni kanama yeniden değerlendirilmelidir.

Lekelenme, parlak kırmızı kan, pıhtı ve doku

Lekelenme genellikle yalnızca silerken veya iç çamaşırında görülen az miktarda kan demektir. Kahverengi çoğunlukla daha eski, parlak kırmızıysa daha taze kanı düşündürür. Kan birikip pıhtılaştığında parçalar oluşabilir. Doku gelmesi gebelik kaybında görülebilir, ancak evde doku ile kan pıhtısını güvenilir biçimde ayırt edemezsiniz.

Bunların hiçbiri tek başına tanı değildir. Dış gebelik çok az kanama yapabilirken hassas ve kanlanması artmış rahim ağzı bazen daha belirgin kanayabilir. Aciliyet; dolaşım durumuna, ağrıya, gebelik haftasına, miktara ve belirtilerin değişimine birlikte bakılarak belirlenir.

İnternette fotoğraf karşılaştırmak yerine ne zaman başladığını, artıp artmadığını, pedi ne sıklıkta değiştirdiğini, ağrının tek taraflı mı yoksa kramp şeklinde mi olduğunu ve baş dönmesi, ateş, sıvı gelmesi ya da kötü koku bulunup bulunmadığını not et.

Erken gebelikte sık ve önemli nedenler

İlk üç ayda kanama görece sık görülür; güvenilir hasta bilgilendirmeleri yaklaşık her dört gebelikten birinden söz eder. Sık görülmesi mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmez ve ilk muayenede neden hemen anlaşılmayabilir.

Hassas rahim ağzı veya temas kanaması

Gebelikte rahim ağzı çevresinde daha fazla damar gelişir. Vajinal ilişki ya da muayene sonrasında veya belirgin bir tetikleyici olmadan hafif kanama olabilir. Süren, tekrarlayan, artan veya başka belirtilerle gelen kanama değerlendirilmelidir.

Enfeksiyon, iltihap veya polip

Enfeksiyonlar ve rahim ağzındaki iyi huylu oluşumlar kanayabilir. Olağandışı akıntı, koku, yanma, ateş veya ağrı hekime yararlı bilgi verir, fakat nedeni tek başına kanıtlamaz.

Subkoryonik veya retrokoryonik hematom

Gebelik dokusu ile rahim duvarı arasında kan birikmesidir ve ultrasonda görülebilir. Boyut, yer, belirtiler ve zaman içindeki değişim izlem planını belirler; bu bulgu gebeliğin kesin sona ereceği anlamına gelmez.

Düşük tehdidi

Kramplı veya krampsız kanama, düşük tehdidi tablosuna uyabilir. Rahim içindeki gebelik kanamaya rağmen canlı görünüyorsa bu terim kullanılır. Bu gebeliklerin birçoğu devam eder.

Erken gebelik kaybı

Daha yoğun kanama, kramp ve doku gelmesi düşükte görülebilir. Tek bir belirti veya çok erken yapılan ultrason tanıyı kesinleştirmeyebilir. Tekrarlanan değerlendirme, gelişme ihtimali olan bir gebeliğin erken biçimde kayıp sayılmasını önleyebilir.

Dış gebelik

Dış gebelik rahim dışında, çoğunlukla tüpte gelişir. Kanama, tek taraflı alt karın ağrısı, omuz ucunda ağrı, baygınlık hissi veya çökme özellikle acildir. Bilinen risk faktörü olmadan da oluşabilir. Üreme tedavisi aldıysanız ekibe söyleyin; çok nadiren rahim içinde ve dışında aynı anda gebelik bulunabilir.

Mol gebelik veya başka nadir bir neden

Mol gebelikte plasenta dokusu anormal gelişir. Nadir görülür ve yalnızca kanamaya bakılarak tanınamaz; ultrason, hCG seyri ve ek testler kullanılır. Nadir nedenler evde tahmin edilmemeli, tıbbi olarak değerlendirilmelidir.

Yerleşme kanaması güvenilir bir açıklama mıdır?

Döllenmeden birkaç gün sonra görülen hafif kanama sıklıkla yerleşme kanaması diye adlandırılır. Olası bir açıklamadır, ancak zaman, renk ve süre nedeni kanıtlamaz. Sonradan kanın yerleşmeden, rahim ağzından veya başka bir erken değişiklikten gelip gelmediği anlaşılamayabilir.

Bu adı otomatik bir güvence olarak kullanmayın. Adet kadar yoğun, artan, süren veya ağrı ve baygınlık hissiyle birlikte olan kanama kısa sürede değerlendirilmelidir.

İkinci ve üçüncü üç ayda ne değişir?

Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde kanama daha az görülür; evde birbirinden ayırt edilemeyen önemli nedenlerin rolü artar. Ağrısız kanama bile ciddi olabilir.

Plasenta previa

Plasenta aşağı yerleşir ve rahim ağzının açıklığını kısmen veya tamamen kapatabilir. Ağrısız kanama görülebilir, fakat belirti tanı koydurmaz; plasentanın yeri ultrasonla belirlenir.

Plasenta dekolmanı

Plasenta doğumdan önce rahim duvarından kısmen ya da tamamen ayrılır. Kanama, ağrı, karında sertlik veya dolaşım bozukluğu olabilir. Görülen kan gerçek kaybı olduğundan az gösterebilir.

Rahim ağzında değişim veya doğumun başlaması

Temas kanaması hâlâ mümkündür. Gebeliğin sonuna doğru kan çizgili mukus rahim ağzının açılmasına eşlik edebilir. 37. haftadan önce kanama erken doğum belirtisi de olabilir.

Kanamayla birlikte su gelmesi şüphesi

Kanamayla birlikte aniden veya sürekli sıvı gelmesi doğum biriminde acil değerlendirme gerektirir. Kasılmaların başlamasını beklemeyin.

Gebelik testi neyi gösterir, neyi göstermez?

İdrar testi yeterli miktarda hCG olup olmadığını saptar. Pozitif sonuç gebelik dokusuna işaret eder, fakat gebeliğin rahimde bulunduğunu veya beklendiği gibi geliştiğini göstermez. Çok erken kayıptan sonra test bir süre daha pozitif kalabilir.

Negatif sonuç gebeliği daha az olası kılar. Test çok erken, fazla sıvı içtikten sonra veya talimatta belirtilen zamandan önce yapıldıysa hCG saptama sınırının altında olabilir. Gebelik ihtimali sürüyorsa üreticinin talimatına göre tekrarlayın. Uyarı işaretleri varsa yeni bir ev testini beklemeyin.

Değerlendirme sırasında neler yapılabilir?

Değerlendirmenin üç ana amacı kanın kaynağını bulmak, gebeliğin yerini saptamak ve vücudunuzun stabil olduğundan emin olmaktır. Gebelik haftası ve belirtilere göre şunları içerebilir:

• son adet, pozitif testler, tahmini gebelik haftası, kanama, ağrı, önceki gebelikler ve risk faktörleri hakkında öykü;
• nabız, tansiyon ve dolaşım kontrolü, daha çok kanamada tam kan sayımı;
• karın, rahim ağzı ve olası kanama kaynağının muayenesi;
• idrarda veya kanda hCG, gerektiğinde tekrarlanan ölçüm;
• karından veya özellikle erken dönemde transvajinal ultrason;
• gerektiğinde kan grubu, Rh durumu, enfeksiyon ve diğer laboratuvar testleri.

Transvajinal ultrason erken gebelikte çoğu zaman daha net görüntü verir. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists vajinal ya da karından ultrasonun düşük riskini artırmadığını belirtir. İşlemin amacını, nasıl yapıldığını, sınırlarını ve alternatiflerini sorabilirsiniz.

Ultrason ve hCG neden tekrarlanabilir?

Doğru yapılmış bir ultrason bile çok erken dönemde belirsiz kalabilir. Bu durum her şeyin iyi olduğunu da gebeliğin sona erdiğini de otomatik olarak göstermez. Gebelik haftası, belirtiler, bulgular ve zaman içindeki değişim birlikte değerlendirilir.

Test pozitifken ultrasonda gebelik henüz rahim içinde ya da dışında gösterilemiyorsa geçici olarak yeri bilinmeyen gebelik veya PUL denir. Bu; çok erken rahim içi gebelik, erken kayıp ya da dış gebelik olabilir.

NICE erken gebelik rehberi, hCG'nin gebeliğin yerini belirlemediğini ve belirtilerin tek bir laboratuvar sonucundan daha önemli olabileceğini vurgular. Hekimler çoğu zaman yaklaşık 48 saat arayla iki değeri karşılaştırır ve gerekirse yeni ultrason planlar. Değer düşse bile konum veya sonuç açıklığa kavuşana kadar takip otomatik olarak bitmez.

Olası sonuçlar ve tedaviler

Bazen değerlendirme canlı bir gebelik gösterir ve kanama tedavisiz durur; yalnızca takip yeterli olabilir. Enfeksiyon, rahim ağzı bulgusu veya plasenta komplikasyonu nedenine göre tedavi edilir.

Erken gebelik kaybı kesinleştikten sonra bulgulara, kanamaya, stabiliteye ve tercihlerinize göre bekleme, ilaç veya girişim seçenek olabilir. Dış gebelikte dikkatle seçilmiş olgularda izlem, ilaç ya da ameliyat; stabilite, büyüklük, hCG ve kontrollere gelebilme durumuna göre değerlendirilir. Bu seçenekler tedavi ekibiyle ayrıntılı görüşme gerektirir.

İlerleyen gebelikte hastanede izlem gerekebilir. Haftaya ve duruma göre dolaşımın, plasenta, rahim ağzı, kasılmalar ve bebek değerlendirilir. Kanama bir belirtidir; tedavi renge değil tanıya yönelir.

Rh durumu ve anti-D immünoglobulin

RhD negatifseniz bunu tedavi ekibine söyleyin ve varsa gebelik kayıtlarınızı yanınızda bulundurun. Anti-D immünoglobulin önerilip önerilmeyeceği gebelik haftasına, tanıya, kanamanın miktarı ve tekrarlamasına ve işlem yapılıp yapılmayacağına bağlıdır.

Öneriler her erken kanama ya da işlem için aynı değildir ve değişebilir. İnternetteki tek bir genel kuraldan kişisel tedavi sonucu çıkarmayın. Kendi durumunuzda hangi yaklaşımın geçerli olduğunu ve anti-D gerekip gerekmediğini ekibe sorun.

Değerlendirmeyi beklerken neler yapabilirsiniz?

• Başlangıcı, seyri, rengi, yaklaşık miktarı, pıhtıları, ağrıyı, baş dönmesini ve bayılmayı kaydet.
• Ped miktarı gözlemlemeyi kolaylaştırır. Kan veya dokuyu evde teşhis etmek zorunda değilsiniz.
• Son normal adet tarihinizi, test sonuçlarınızı, kan sulandırıcılar dâhil ilaçlarınızı, kan grubunuzu ve gebelik öykünüzü hazırlayın.
• Belirtiler güçlüyse birinden size eşlik etmesini isteyin; halsizseniz veya başınız dönüyorsa araç kullanmayın.
• Kontrol tarihi, beklenen belirtiler, uyarı işaretleri ve mesai dışında aranacak kişi için net bir plan isteyin.

Yatak istirahatinin düşüğü önlediği gösterilmemiştir. Aktiviteyi veya cinsel ilişkiyi rutin olarak kısıtlamanın da gebelik kaybını önlediği kanıtlanmamıştır. Hareketinizi nasıl hissettiğinize ve kişisel tıbbi öneriye göre ayarlayın. İlişki kanamayı tetikliyor veya rahatsız ediyorsa, soruna siz neden olduğunuz için değil rahatlık ve açıklık için öneri alana kadar ara verin.

Kendi başınıza progesterona ya da başka yeni bir ilaca başlamayın. Olası yarar tanıya ve gebelik öyküsüne bağlıdır. Hangi ağrı kesicinin size uygun olduğunu doktorunuza veya eczacınıza sorun.

Kanama yeniden başlarsa

Bir hafif kanamada rahatlatıcı sonuç almak kalıcı bir güvence değildir. Kanama geri döner, artar veya yeni belirtiler eşlik ederse yeniden bildirin. Bu özellikle yeri bilinmeyen gebelikte veya planlanmış kontrol henüz tamamlanmamışsa önemlidir.

Canlı rahim içi gebelik doğrulandıktan sonra kanama durursa, ekibinizle görüşerek genellikle rutin takibe dönebilirsiniz. Süren kanama, yeni ağrı, ateş, baş dönmesi veya bayılma yeniden değerlendirme gerektirir. Önceki iyi sonuç yeni belirtiyi otomatik olarak açıklamaz.

Mitler ve gerçekler

Mit: Kanama beklenen günde geldiyse adettir.

Zaman yanıltabilir. Devam eden gebelikteki kanama, beklenen tarihte başlasa bile adet değildir.

Mit: Kahverengi kan her zaman zararsızdır.

Kahverengi çoğu zaman yalnızca kanın daha eski olduğunu gösterir. Neden ve aciliyet sadece renge değil bütün tabloya bağlıdır.

Mit: Az kanama dış gebeliği dışlar.

Dış gebelik başlangıçta az kanama yapabilir. Tek taraflı ağrı, omuz ucu ağrısı, baş dönmesi ve bayılma önemli işaretlerdir.

Mit: Kanama her zaman düşük demektir.

Birçok gebelik kanamadan sonra devam eder; kayıp ise bazen hafif lekelenmeyle başlayabilir. Muayene ve zaman içindeki seyir daha güvenilir yanıt verir.

Mit: İyi yükselen hCG gebeliğin rahimde olduğunu kanıtlar.

Değerlerin seyri ipucu sağlar, ancak gebeliğin yerini tek başına göstermez. PUL'da belirtiler ve ultrason vazgeçilmezdir.

Mit: İlk ultrasonda boş görünüm kesin düşük demektir.

Yalnızca çok erken olabilir. Tanıdan önce zaman, tekrarlanan ultrason veya yeni hCG ölçümleri gerekebilir.

Mit: Günlük hareket, seks ya da egzersiz kanamaya neden oldu.

Temas hassas rahim ağzından gelen kanamayı görünür kılabilir; bu gebelik kaybına neden olmakla aynı değildir. Kendinizi suçlamayın.

Beklemek duygusal olarak zor olduğunda

İstenen bir gebelikte kanama, gebelik sonradan sağlıklı görünse bile korku, üzüntü ve kontrol kaybı yaratabilir. Bir sonraki kan testi veya ultrasonu beklemeyi gerektiren geçici tanı özellikle yorucu olabilir.

Somut sorular sorun: Bugün ne biliniyor, ne belirsiz, sonraki kontrol ne zaman ve hangi değişiklikte hemen dönmelisiniz? Mümkünse güvendiğiniz birini yanınızda götürün veya ulaşılabilir olmasını isteyin. Kayıp doğrulanırsa tıbbi bilginin yanında duygusal destek de talep edebilirsiniz.

Özet

Gerçek bir adetle birlikte gebe olamazsınız, ancak adete benzeyen bir kanamaya rağmen gebe olabilirsiniz. Gebelikteki her kanamayı ciddiye alın, fakat hemen en kötü sonucu varsaymayın. Test ilk adım olabilir; asıl soruları belirtiler, muayene, ultrason ve bazen seri hCG ölçümleri yanıtlar. Yoğun kanama, şiddetli ya da tek taraflı ağrı, baş dönmesi, bayılma veya omuz ağrısı daha fazla internet araması değil, acil tıbbi yardım gerektirir.