Rektus diyastazı nedir
Rektus diyastazı, hamilelik sırasında iki rectus abdominis kasının ortadaki bağ dokusu olan linea albadan ayrılmasıyla ortaya çıkar; linea alba gerilir ve uzar. Bu durum hamilelikte sıklıkla görülür ve başlangıçta normal bir uyum sürecidir.
Doğum sonrası bu doku tekrar sıkılaşabilir, fakat her zaman tamamen ve aynı hızda geri dönmeyebilir. Önemli olan çoğu zaman yalnızca açıklık mesafesi değil, dokunun gerilimi iletme yeteneği ve karının yük altında nasıl davrandığıdır.
Neden karın kabarıyor
Birçok kişi özellikle doğrulurken, öksürürken veya başını kaldırırken ortada bir kabarıklık ya da bir şişlik hisseder. Bu, karın içi basıncının öne doğru kaçmasıyla olur; çünkü orta kısım hâlâ yeterli gerilim sağlayamıyordur.
Bu durumun fark edildiği tipik durumlar
- Yataktan doğrulurken
- Öksürme, hapşırma, gülme
- Taşıma ve kaldırma, özellikle yorgunluk halinde
- Sit-up, plank veya ağır karın antrenmanı gibi egzersizleri çok erken yapmak
Bu, vücudunun kalıcı olarak “bozulduğunun” kanıtı değildir. Bu, yüklenme, teknik ve nefes basıncının henüz iyi uyum sağlamadığının bir geri bildirimi olabilir.
Ne sıklıkta görülür ve ne zaman önemli olur
Rektus diyastazı gebelik ve doğum sonrası dönemde oldukça yaygındır. Birçok kişide şikâyete yol açmadan bulunur. Diğerlerinde ise instabilite hissi, sırt ağrısı veya pelvik taban sorunları ile ilişkili olabilir.
Bu yüzden değerlendirme önemlidir: Her diyastazın kapatılması gerekmez. Hedeflerin çoğu fonksiyoneldir: daha iyi gerilim, yük altında daha az kabarıklık, daha az şikâyet, günlük yaşamda ve sporda daha fazla kontrol.
Öz-check: kendini yormadan neler gözlemleyebilirsin
Sınav gibi ölçümler yapmana gerek yok. Günlük yaşam için genellikle yeterli olan soru, yük altında karnının kontrollü hissedip hissetmediği veya belirgin şekilde öne kaçıp kaçmadığıdır.
Pratik gözlemler
- Karın ortada küçük hareketlerde belirgin şekilde kabarıyor mu
- Ortada destek yokmuş gibi bir his var mı
- Yavaş nefes alıp bilinçli doğrulduğunda düzeliyor mu
- Aşağıya doğru bir basınç hissi veya idrar kaçırma eşlik ediyor mu
Şiddetli şikâyetlerin varsa veya emin değilsen, odaklı fizyoterapiyle bir değerlendirme faydalı olabilir; çünkü orada doku, nefes, duruş ve yük bir arada değerlendirilir.
İlk olarak neye ihtiyacın var: nefes, basınç yönetimi ve temel gerilim
Birçok kişi hatayı çok erken ve çok zorlayıcı antrenman yapmakta yapar. Core yalnızca karın kasları değildir. Core, nefes, diyafram, karın duvarı, sırt ve pelvik tabanın bir sistemidir. Hamilelik sonrası bu sistem sıklıkla ayrışmış olur.
Makul bir başlangıç genellikle sıkıcı hissedilir
- Karın sadece öne doğru itilmeyen sakin bir nefes alıp verme
- Basınç yapmadan derin karın kaslarının nazikçe aktive edilmesi
- Örneğin kalkarken kabarıklığı azaltan günlük teknikler
Günümüzde birçok rehber ve uzman metin işlevsel bakış açısını vurgular: amaç kontrol ve basınç düzenlemesidir, tek bir sayı değil. Pelvik Obstetrik ve Jinekolojik Fizyoterapi (POGP) içinde doğum sonrası karın duvarı ve rektus diyastazının anlaşılmasına yönelik iyi açıklayıcı bir kaynak bulunabilir. POGP: Doğum sonrası rektus diyastazı
Egzersizler: genellikle ne işe yarar ve ne sıklıkla çok erkendir
Tek bir sihirli egzersiz yoktur. Önemli olan egzersiz yaparken gerilimi koruyabilmen, karnın öne doğru şişmemesi ve nefesi tutmaman gerektiğidir.
Sıklıkla faydalı olanlar
- Sırtüstü pozisyonda sakin nefes verme ve nazik gerilimle yapılan egzersizler
- Karın duvarı stabil kalırken kontrollü bacak hareketleri
- Dört ayak veya ayakta duruşta duruş ve nefese odaklanarak kademeli ilerleme
Sıklıkla çok erken olanlar
- Ortada bir şişlik oluşuyorsa çok sayıda sit-up ve crunch
- Nefes tutuluyor veya karın kabarıyorsa uzun süreli planklar
- İyi bir basınç yönetimi olmadan ağır kaldırma ve yoğun antrenman
Eğer emin değilsen, fizik tedavi eşliğinde yapılan kademeli ilerleme çoğu zaman aylardır denemekten daha hızlı sonuç verir.
Fizyoterapi: ne zaman özellikle faydalıdır
Fizyoterapi sadece ağır vakalar için değildir. Başlarken ne yapacağını bilmiyorsan veya antrenmana rağmen kontrol sağlayamıyorsan faydalıdır.
Uzman bir değerlendirme için iyi nedenler
- Günlük birçok harekette belirgin kabarıklık veya ortada bir şişlik
- Ağrı, sırt ağrısı veya instabilite hissi
- Aşağı doğru basınç hissi veya idrar kaçırma eşlik ediyorsa
- Spora geri dönüşte hangi adımları atacağını bilmemek
- Herniden şüphe, örneğin lokal, noktasal bir çıkıntı
Konuyu sınıflandırma ve yönetim açısından kanıta dayalı bir derleme PubMed gibi kaynaklarda tartışılmaktadır; çalışmaların detayları değişebilir. PubMed: Doğum sonrası rektus diyastazı yönetimi
Rektus diyastazı ve pelvik taban: neden birlikte ele alınabilir
Karın duvarı ve pelvik taban basınç sistemi olarak birlikte çalışır. Yük altında çok fazla basıncı aşağıya veya öne kaybediyorsan bu basınç hissi veya idrar kaçırma gibi belirtileri artırabilir. Tersine, çok gergin bir pelvik taban da karın duvarı işlevini değiştirebilir.
Bu, her rektus diyastazının otomatik olarak pelvik taban sorunu yarattığı anlamına gelmez. Sadece neden çoğu zaman core ve pelvik tabanın birlikte düşünülmesinin mantıklı olduğunu açıklar.
Zamanlama ve beklenti yönetimi: ne gerçekçi
Doğum sonrası ilk haftalarda rahmin küçülmesi, ödemin inmesi ve doku iyileşmesiyle çok şey olur. Antrenman bu süreçte daha çok nazik bir başlangıçtır, kökten bir dönüşüm değil.
Düzenli ve uygun bir ilerleme ile birçok kişi aylar içinde iyileşme görür. Bazen bir miktar açıklık kalabilir. Fonksiyon, stabilite ve şikâyetler yerindeyse bu otomatik olarak bir başarısızlık değildir.
Ne zaman hızlıca değerlendirme almalısın
Sadece bir diyastaz mı yoksa başka bir şey mi olduğunu bilmiyorsan yardım al. Bu özellikle noktasal bir çıkıntı veya şiddetli ağrı durumunda geçerlidir.
- Tek nokta gibi görünen lokal, sert veya ağrılı bir kabarıklık
- Şiddetli ağrı veya belirgin kötüleşme
- Şiddetli idrar kaçırma veya belirgin prolaps şüphesi gibi eşlik eden belirtiler
- Anlamlı bir yük yönetimine rağmen uzun süre iyileşme olmaması
Postpartal olarak tıbbi değerlendirme gerektiren uyarı işaretleri hakkında genel bilgi için ACOG da iyi bir yönlendirme sağlayabilir. ACOG: Doğum sonrası sağlık problemlerinin uyarı işaretleri
Sonuç
Rektus diyastazı hamilelik sonrası sık görülür ve başlangıçta normal bir uyumdur. Önemli olan yalnızca açıklık değil, karın duvarının gerilimi koruyup basıncı iyi yönetip yönetemediğidir. Mantıklı bir başlangıç nefes, kontrol ve yavaş yapılandırmayı temel alır. Şikâyetlerin varsa, belirgin kabarıklık görüyorsan veya sporda ilerleyemiyorsan, uzman fizyoterapi genellikle güven ve ilerleme için en hızlı yoldur.
