Önce durumu netleştirin: Tam olarak ne oldu?
Kondomun son anda mı kaydığı, erken mi yırtıldığı, ejakulatın kondomda mı kaldığı yoksa kondomun mukozayla mı temas ettiğinin farkı vardır. Bunu mükemmel şekilde yeniden kurmanız gerekmez, ama kabaca bir sınıflandırma yardımcı olur.
- Yırtıldı: genellikle görünür, bazen rezervuar veya kenarda küçük bir delik ya da yırtık şeklinde.
- Kaydı: genellikle çok büyük beden, kenarda yeterli boşluk olmaması, dışarıdan çok fazla kayganlaştırıcı kullanılması veya ereksiyonun ara ara gevşemesi nedeniyle olur.
- Belli değil: daha sonra fark ettiyseniz veya çıkarılırken mi oldu emin değilseniz.
Bu bir "safer-sex" kazası gibi hissediliyorsa, öyledir. Şimdi suçlama değil, sakin bir yol haritası gerekiyor.
Adım 1: Gerçekten faydalı hemen yapılması gerekenler
Hemen sonra gerçekten yardımcı olan birkaç şey var, ve stres yaratan ama yararı olmayan birçok davranış.
- Sakin kalıp durumu kısaca değerlendirin: zaman, temasın türü, kan olup olmadığı, anal mi yoksa vajinal mi olduğu.
- Kondom vajinada veya anüste kaldıysa, derinlemesine müdahale etmeden dikkatlice çıkarın.
- Genital bölgeyi normal şekilde yıkamak uygundur, fakat sertçe ovalamayın.
- Vajina veya anüsün yıkanması/şaşırtıcı şekilde içerden temizlenmesi yapılmamalıdır: bu mukozayı tahriş edebilir ve riski artırabilir.
Buradan itibaren iki ayrı konu olacak: gebelik riski ve Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyon (CYBE) riski. İkisini sakin ama zamanında ele almak gerekir.
Adım 2: Gebelik riski ve acil kontrasepsiyon
Gebelik mümkünse en önemli faktör zamandır. Acil kontrasepsiyon ne kadar erken uygulanırsa o kadar etkili olur ve bu ahlaki bir soru değil, değerlendirebileceğin bir seçenektir.
- Acil doğum kontrol hapı: etki süresi kullanılan etken maddeye göre korunmasız seks sonrası 72 saate kadar veya bazı seçeneklerde 120 saate kadar etkilidir; mümkün olan en erken zamanda alınmalıdır. Acil kontrasepsiyon — etki ve maliyetler
- Bakır spiral (ertesi gün spiral): bakır RİA, korunma kazasından sonra veya tahmini ovulasyondan itibaren beş güne kadar yerleştirilebilir ve yumurtlama zaten olmuş olsa bile etkili olabilir. Bakır spiral sonrası
Pratik olarak: eğer ilişkiden beri zaman geçtiyse veya döngünü belirlemek zor ise, eczane veya kadın doğum uzmanı muayenesi genellikle en hızlı yol olup sana uygun seçeneğe yönlendirir.
Adım 3: HIV riski, PEP ve neden her durumda uygun olmadığı
Birçok kişi hemen HIV'i düşünür. Bu anlaşılır, ama risk temas türüne, kan varlığına, önceki CYBE öyküsüne, diğer kişinin HIV durumuna, tedavi altında ise virüs yüküne ve yerel sıklığa bağlı olarak çok değişir. Bunu tek başına değerlendirmek zorunda değilsin.
HIV sonrası maruziyet profilaksisi (PEP), ilgili bir risk sonrası başlanabilen kısa süreli bir ilaç kombinasyonudur. Ne kadar erken başlanırsa o kadar etkilidir; ideal olarak maruziyetten çok kısa süre sonra başlanmalıdır ve genellikle 72 saatten sonra başlamak anlamlı değildir. HIV danışma hizmetleri: Safer-sex kazası ve PEP
T.C. Sağlık Bakanlığı da benzer şekilde, HIV-PEP başlangıcının genellikle 72 saatten sonra anlamlı olmadığını belirtir. Sağlık Bakanlığı rehberi: HIV enfeksiyonu/AIDS
Önemli: PEP her kondom kazasına verilen standart bir yanıt değildir. Yalnızca risk artışı olan durumlar için tıbbi bir karardır. Eğer zaman penceresi içindeysen ve emin değilsen, hemen acil servis, nöbetçi hekim ya da HIV konusunda uzman bir kliniğe başvurmak mantıklıdır.
Adım 4: Diğer CYBE'ler ve testler
Kondom kazasında sadece HIV değil, daha sık görülen bakteriyel CYBE'ler de söz konusudur. Klamidya ve bel soğukluğu (gonore) gibi enfeksiyonlar sık olduğu ve bazen belirti vermediği için pratikte daha erken test edilip tedavi edilebilirler.
Belirleyici olan zamanlamadır: Birçok test ancak belli bir süre sonra güvenilir olur ve doğru zaman penceresi etken ve test tipine bağlıdır. Somut bir gerekçen varsa, bir danışma merkezi, cinsel sağlık birimi veya aile hekimi uygun bir test planı yapmak için pratik bir ilk adımdır; hemen "her şeyi" test etmek ve sonra erken testlerin yanlış güven verdiği bir duruma düşmemek daha iyidir.
Belirti ortaya çıkarsa beklemeyin. İdrarda yanma, alışılmadık akıntı, ağrı, ateş, cilt değişiklikleri veya cinsel ilişkiden sonra kanama gibi belirtiler varsa zamanında değerlendirme gerekir.
Korku anından sonra düşülen yaygın hatalar
Birçok hata cinsel ilişkinin kendisinde değil, sonrasında hızla kontrol sağlama çabasında yapılır.
- Geç harekete geçmek, umarak "bir şey olmayacağını" düşünmek.
- Her şeyi aynı anda yapmaya çalışmak: defalarca test olmak, rastgele internet aramaları, birden fazla ilaç almak.
- İçten yıkamalar veya agresif temizleme ile mukozayı tahriş etmek.
- Utanç ve sessizlik: bu yardımın gereksiz yere gecikmesine yol açar.
Kısa bir plan iyi bir şeydir: zaman pencerelerini kontrol et, gerekirse acil kontrasepsiyonu uygula, gerekirse PEP ihtiyacını değerlendir, test stratejisini belirle.
Bunun tekrar olmasını nasıl önlersin
İyi oturmuş bir kondom çok daha nadiren yırtılır. Birçok sorun basit ve çözülebilir.
- Uygun beden: Çok büyük olan kayar, çok küçük olan gerilir ve daha kolay yırtılabilir.
- Doğru kullanım: Rezervuarı sıkıştırmak, kondomu tamamen açmak, boşaldıktan sonra kenarını tutup zamanında çekmek.
- Kayganlaştırıcı: Gerektiğinde kullan, ama kondomla uyumlu olsun ve lateks için yağ bazlı olmasın.
- Saklama: Cüzdanda veya sıcağa maruz yerde tutma ve son kullanma tarihini kontrol et.
Kondomlar sık sık yırtılıyorsa bu genellikle beden, kullanım tekniği veya malzeme kaynaklıdır; şans meselesi değildir.
Sonuç
Yırtılan veya kayan kondom rahatsız edici olabilir, ama çoğunlukla iyi yönetilebilir. Önemli olan sakin bir süreç izlemektir: acil kontrasepsiyon için zaman pencerelerini kontrol etmek, HIV-PEP yalnızca ilgili risk durumlarında ve hızlıca başlatmak, ve testleri gerçekten bilgi verecek şekilde planlamak.
Eğer emin değilsen, erken danışma genellikle en kısa yol olur; korku, internet ve yanlış güvenlikten doğan gereksiz döngüleri önler.
