Wat zijn naweeën
Naweeën zijn contracties van de baarmoeder na de bevalling. De baarmoeder trekt zich in de dagen en weken na de geboorte geleidelijk terug naar de originele omvang. Deze terugvorming kan aanvoelen als menstruatiepijn of als korte, terugkerende weeën.
Naweeën zijn niet alleen pijn. Ze horen ook bij het dichtdrukken van bloedvaten in de baarmoeder en kunnen samenhangen met het kraamverlies, omdat het gebied waar de placenta zat verder samentrekt.
Waarom naweeën optreden
Na de bevalling is de baarmoeder duidelijk vergroot en goed doorbloed. Door ritmische contracties wordt weefsel steviger, worden bloedvaten dichtgedrukt en wordt de terugvorming ondersteund. Dat is het biologische achterliggende doel van naweeën.
Waarom borstvoeding naweeën kan versterken
Bij het geven van borstvoeding ontstaan lichaamseigen signalen die de baarmoeder extra doen samentrekken. Veel mensen merken daarom bij het aanleggen of tijdens de toeschietreflex duidelijk sterkere krampen. Dat is een veelvoorkomend, typisch verband. Thuisarts.nl: lichaam na de bevalling, herstel en krampachtige pijn
Wie naweeën vaker sterk voelt
- Mensen die al eerder hebben bevallen, ervaren vaak sterkere naweeën dan bij de eerste bevalling
- Degenen die borstvoeding geven, merken naweeën vaker in golven rond het voeden
- Een volle blaas of verstopping kan druk in de onderbuik versterken en krampen subjectief erger maken
Hoe zich naweeën doorgaans aanvoelen
Normaal zijn golfachtige pijnscheuten in de onderbuik, die komen en weer verdwijnen. Veel mensen beschrijven een zeurende pijn in het midden achter het schaambeen of een diffuse kramp, soms met uitstralende pijn naar de rug of liezen.
Kenmerkend is ook een patroon: sterker in de eerste dagen, daarna geleidelijk minder. Bij het geven van borstvoeding kunnen ze in die dagen kort heviger worden en daarna weer afnemen. Als het verloop in het algemeen naar minder pijn gaat, past dat beter bij normale naweeën.
Naweeën en kraamverlies
Sommigen merken dat het kraamverlies tijdens of direct na het voeden korter tijdelijk toeneemt of weer wat roder lijkt. Dat kan ermee te maken hebben dat de baarmoeder op dat moment actiever is. Thuisarts.nl: kraamverlies en veranderingen bij het geven van borstvoeding
Wat helpt tegen naweeënpijn
Het doel is niet om alle pijn volledig weg te nemen, maar het niveau zo te verlagen dat je kunt slapen, voeden, eten en bewegen. Naweeën worden vaak onderschat, omdat ze voor anderen onzichtbaar zijn.
Zachte maatregelen die vaak werken
- Warmte op de onderbuik, bijvoorbeeld een warmwaterkruik of een warm kersappelkussentje
- Posities wisselen in plaats van stijf liggen, korte loopjes in huis als dat prettig voelt
- Blaas regelmatig legen, want een volle onderbuik kan de druk en de krampen versterken
- Rustig ademen tijdens pijnpieken, vergelijkbaar met bij menstruatiekrampen
Ibuprofen, paracetamol en borstvoeding
Veel mensen hebben in de eerste dagen pijnstillers nodig, en dat is in het kraambed gebruikelijk. Voor wie borstvoeding geeft, worden ibuprofen en paracetamol vaak als eerstekeuze gezien, omdat ze in lage hoeveelheden in de moedermelk terechtkomen en in de praktijk veel worden gebruikt. NVOG: pijnbestrijding na de bevalling
Als je concrete vragen hebt over dosering, eerdere aandoeningen, maagproblemen, astma, bloedstolling of andere medicijnen, is een individuele beoordeling belangrijk. In de LactMed-database wordt ibuprofen vaak als voorkeursoptie in de borstvoedingsperiode genoemd, omdat de hoeveelheden in de moedermelk zeer laag zijn. LactMed: ibuprofen tijdens borstvoeding
Wanneer naweeën niet meer normaal lijken
Het belangrijke is niet alleen of je pijn hebt, maar of het gehele beeld past bij normale terugvorming. Naweeën zijn meestal golfachtig, meer middellijngebonden, vaak getriggerd door borstvoeding, en nemen in de loop van de tijd af. Als de pijn heviger wordt, constant aanwezig is of gepaard gaat met andere alarmerende verschijnselen, past dat minder goed bij normale naweeën.
Waarschuwingstekens die je snel moet laten beoordelen
- Koorts, rillingen of duidelijk ziek zijn
- Slecht ruikend kraamverlies of toenemende gevoeligheid van de baarmoeder bij aanraking
- Pijn die van dag tot dag erger wordt in plaats van minder
- Erg veel bloedverlies, grote bloedstolsels of plots weer duidelijk meer bloed na eerdere verbetering
- Eenzijdige, stekende pijn die niet in golven komt en gaat
- Erge pijn bij het plassen, bloed in de urine of moeite met het legen van de blaas
Bloedverlies en onderbuikspijn samen beoordelen
Soms staat niet de kramp op de voorgrond, maar een combinatie van toenemend bloedverlies, een slechte geur en onderbuikspijn. Dat kan wijzen op een infectie of andere oorzaken en verdient medische beoordeling. Ook organisaties voor verloskunde beschrijven waarschuwingssignalen bij toenemend bloedverlies in het kraambed. NVOG: hevige bloeding na de bevalling, waarschuwingssignalen
Verschijnselen die vaak verward worden
Naweeën zijn niet de enige oorzaak van onderbuikspijn na de bevalling. Zeker in de eerste weken kan veel op elkaar lijken. Daarom helpt het om grofweg te kijken naar patronen.
Spijsvertering en bekkenbodem
Verstopping, lucht in de darmen en een geïrriteerde bekkenbodem kunnen druk en kramp veroorzaken die als baarmoederpijn voelt. Als de pijn meer samenhangt met eten, ontlasting of winderigheid, kan dat een aanwijzing zijn.
Urinewegen
Irritatie, een infectie of problemen met volledig legen van de blaas kunnen onderbuikspijn geven en moeten serieus genomen worden, vooral als er branderigheid, vaker moeten plassen of koorts bijkomt.
Geboortewonden
Pijn door een scheur of hechting in het perineum zit vaker bij de ingang van de vagina of het perineum en wordt erger bij zitten, opstaan of naar het toilet gaan, terwijl naweeën meer als diepe onderbuikkrampen worden beschreven. Beide kunnen tegelijk voorkomen.
Praktisch plan voor de dagelijkse routine in het kraambed
Veel mensen redden zich beter als ze niet bij elke pijn opnieuw hoeven te beoordelen wat het is. Een eenvoudig, herhaalbaar plan kan helpen, vooral in nachten met vaak voeden.
- Leg warmte klaar voordat je gaat liggen
- Drink en leeg de blaas voordat je langere tijd gaat liggen
- Neem pijnstillers niet pas als de pijn maximaal is, maar volgens het advies dat je kreeg
- Kies een voedhouding die de onderbuik en rug ontlast
- Als je het onduidelijk vindt, noteer het verloop: wanneer, hoe sterk, welke bijkomende klachten
Als je het gevoel hebt dat je door de pijn niet kunt slapen, niet kunt voeden of bang bent voor elke nieuwe golf, is dat een goede reden om actief om hulp te vragen. Het gaat niet om uit te houden, maar om een veilig verloop.
Conclusie
Naweeën zijn een veelvoorkomend teken dat de baarmoeder na de bevalling werkt en zich terugvormt. Ze zijn vaak in de eerste dagen het hevigst en kunnen bij borstvoeding duidelijker voelbaar zijn. Als het verloop in het algemeen beter wordt, past dat bij normale naweeën. Als de pijn toeneemt of er waarschuwingssignalen zoals koorts, een slechte geur of heviger bloedverlies optreden, moet dat tijdig medisch worden beoordeeld.
