Fimozis aslında nedir
Fimozis, sünnet derisinin glansın üzerine geri çekilememesi ya da bunun ancak zorlanarak mümkün olmasıdır. Küçük çocuklarda bu tamamen normal bir gelişim durumu olabilir; ergenlerde ve yetişkinlerde ise iltihap, tahriş veya skar dokusu nedeniyle de ortaya çıkabilir. NHS: Tight foreskinMSD Manual: Phimosis and paraphimosis
Önemli olan sadece sünnet derisinin dar olup olmaması değil; bunun ne kadar süredir var olduğu, şikâyet yapıp yapmadığı ve tahriş ya da skar belirtileri olup olmadığıdır. Genellikle izlem yeterli mi, yoksa değerlendirme mi gerekiyor sorusunu bu belirler.
Dar sünnet derisi ne zaman normal olabilir
Bebeklerde ve küçük erkek çocuklarda sünnet derisinin henüz geri çekilememesi çok yaygındır ve genellikle sorun değildir. NHS, birçok çocukta sünnet derisinin beş yaşından önce tam geri çekilemediğini, bazılarında bunun daha uzun sürebildiğini belirtir. Bu durum tek başına endişe nedeni değildir. NHS: Tight foreskin
İdrar yapma normal gidiyorsa, ağrı yoksa ve tekrarlayan iltihaplar olmuyorsa çoğu zaman sadece takip yeterlidir. Bu yaşta sünnet derisi, tedavi edilmesi gereken bir sorundan çok normal gelişimin parçasıdır.
Ne zaman sorun olmaya başladığını anlarsın?
Sorun yaratan fimoziste mesele görünüm değil, işlev ve belirtilerdir. Tipik işaretler ağrı, zayıf ya da alışılmadık idrar akışı, idrar yaparken yanma, tekrarlayan iltihaplar veya cinsel ilişki sırasında ağrıdır. NHS: Tight foreskinNHS: Balanitis
- Sünnet derisi kızarık, şiş veya dokunmaya hassastır.
- Glans ancak ağrıyla ya da hiç ortaya çıkarılamaz.
- İdrar yaparken sünnet derisi belirgin şekilde şişer veya akım zayıftır.
- Sünnet derisinin altında yanma, kaşıntı, koku veya akıntı olur.
- Cinsel ilişki ya da ereksiyon ağrılı, sıkı veya çekici hissedilir.
Belirtiler daha çok iltihabı düşündürüyorsa Cinsel yolla bulaşan bir hastalığım mı var? yazısı da yardımcı olabilir, çünkü benzer şikâyetlerin farklı nedenleri olabilir.
Günlük hijyen: nazik, zorlamadan
Bakımda naziklik, zorlamadan daha iyidir. Sünnet derisi sadece ağrı yapmadan hareket ettiği kadar geri çekilmelidir. Sert sabunlar, agresif intim ürünler ve sert sürtme, özellikle zaten iltihap varsa, cildi daha da tahriş edebilir. NHS: BalanitisMedlinePlus: Balanitis
Pratikte çoğu zaman basit hijyen yeterlidir: suyla temizleme, iyice kurutma ve uyarı işaretlerini izleme. Sünnet derisini zorla geri çekmek küçük yırtıklar, ağrı ve sonrasında daha fazla skar oluşmasına neden olabilir. Bu yüzden geri çekme ancak acıtmıyorsa ya da çok az acıtıyorsa anlamlıdır.
Sünnet derisi neden daha sonra daralabilir
Yetişkinlerde yeni başlayan ya da giderek artan daralma artık genellikle sadece normal gelişim sayılmaz. Sıklıkla tekrarlayan iltihaplar, sürtünme veya skar dokusu söz konusudur. MSD Manual, ileri yaşta fimozisin uzun süreli tahriş ya da glans ve sünnet derisinin tekrarlayan iltihaplarından sonra gelişebileceğini belirtir. MSD Manual: Phimosis and paraphimosis
Bazen deri hastalıkları da rol oynar. Sünnet derisi beyazımsı, sert, skarlı ya da giderek daha dar hale gelirse bunun bir doktor tarafından görülmesi gerekir. O zaman mesele sadece hijyen değil, nedenin bulunmasıdır.
Hangi tedavi uygun olabilir?
Doğru tedavi, bunun normal bir gelişim dönemi mi, iltihap mı yoksa gerçek skarlı daralma mı olduğuna bağlıdır. Çocuklarda başlangıçta çoğu zaman sadece izlem yeterlidir. Belirti varsa sık kullanılan seçeneklerden biri kortikosteroid içeren krem ve çok dikkatli germe olur. MSD Manual bunu, bazen sünneti önleyebilen yaygın bir konservatif seçenek olarak tanımlar. MSD Manual: Phimosis and paraphimosis
Altta yatan neden iltihapsa, hedefe yönelik tedavi gerekir. Tekrarlayan veya skarlı durumlarda sünnet derisi plastiği ya da sünnet gibi küçük bir işlem de düşünülebilir. Amaç en erken ameliyat etmek değil, nedeni mümkün olduğunca doğru tedavi etmektir.
Doktor muayenede genellikle neye bakar
Muayenede önce belirtilerin seyri önemlidir: daralma ne zamandır var, ağrı ya da idrar sorunu eşlik ediyor mu, durum yeni mi yoksa eski mi? Sonra genellikle sakin koşullarda dikkatli bir muayene yapılır.
- Sünnet derisi ağrısız ne kadar hareket ediyor?
- Kızarıklık, şişlik, çatlak veya skar var mı?
- İltihap veya mantar enfeksiyonu belirtileri var mı?
- İdrar akışı ya da idrara çıkma normalden farklı mı?
Gerekirse muayene ek testlerle tamamlanabilir; amaç en fazla şeyi yapmak değil, nedeni doğru anlamaktır.
Ne zaman daha erken doktora gitmeli?
Fimozis, ağrı, iltihap ya da idrar yapma sorunu varsa değerlendirilmelidir. Aynı şey daralmanın yeni başlaması veya hızla kötüleşmesi için de geçerlidir.
- İdrar yaparken ağrı veya zayıf idrar akışı.
- Kızarıklık, şişlik, akıntı ya da kötü koku.
- Tekrarlayan glans veya sünnet derisi iltihapları.
- Ereksiyon sırasında veya seks sırasında ağrı.
- Sünnet derisi geri çekildikten sonra tekrar glansın üstüne dönemiyorsa.
Son madde özellikle önemlidir: sünnet derisi glansın arkasında sıkışıp glans şişerse buna parafimozis denir. Bu acil bir durumdur ve hemen tedavi edilmelidir. MedlinePlus: Paraphimosis
Efsaneler ve gerçekler
- Efsane: dar sünnet derisi her zaman hastalıktır. Gerçek: küçük çocuklarda bu çoğu zaman normal gelişim aşamasıdır.
- Efsane: sünnet derisi zorla geri çekilmelidir. Gerçek: zorlamak yırtık ve skar riskini artırır.
- Efsane: fimozis her zaman hijyen sorunudur. Gerçek: hijyen önemlidir, ama iltihap, tahriş ve skar da en az onun kadar önemlidir.
- Efsane: her fimozis hemen ameliyat gerektirir. Gerçek: birçok çocukta sadece takip ya da krem yeterli olur.
- Efsane: idrar yapabiliyorsa her şey yolundadır. Gerçek: ağrı, iltihap ya da zayıf akış yine de değerlendirilmelidir.
Kendin ya da çocuğun için emin değilsen, sakin bir doktor değerlendirmesi evde sürekli denemekten neredeyse her zaman daha iyidir. Özellikle ağrı ya da tekrarlayan tahriş varsa beklemek genelde en iyi seçenek değildir.
Daha fazla oku
Sonuç
Fimozis her zaman problem değildir, ancak ağrı, iltihap ya da işlev kısıtlanması varsa küçümsenmemelidir. Normal durumda çoğu zaman sakin izlem ve nazik bakım yeterlidir. Belirti, skar veya acil durum olduğunda bir sonraki mantıklı adım doktora başvurmaktır.
